Kwaliteit als strategische troef in het licht van nieuwe bouwuitdagingen
Gedurende lange tijd kwam kwaliteitscontrole voornamelijk neer op verifiëren of een bouwproduct, vervaardigd uit traditionele grondstoffen, aan de voorschriften voldeed. Vandaag is de realiteit veel complexer. Er komen steeds meer gerecycleerde materialen bij, hergebruik wordt geleidelijk aan een vereiste in bestekken, de CO₂-Prestatieladder verandert de werkwijzen van bouwbedrijven en de regelgeving evolueert voortdurend. In deze nieuwe context staat één vraag centraal: hoe kunnen we de betrokken partijen voldoende vertrouwen geven, zodat innovatieve producten en processen hun plaats op de markt kunnen vinden?
Het is rond dit essentiële vraagstuk dat de huidige werking van COPRO is opgebouwd. De missie van COPRO bestaat er namelijk in de kwaliteit in de bouwsector te organiseren, te coördineren, te harmoniseren en te bevorderen, met name door middel van kwaliteitscontroles op bouwproducten en de verwerking ervan, waarbij die laatste plaatsvinden op verzoek van de opdrachtgever. Naar aanleiding van de wissel van de wacht tussen David Lamy (CEO bij TRADECOWALL en voorzitter van Greenwin) en Fabrice Henry (operationeel directeur bij Colas Belgium), die Mobibel (Belgische Federatie van Aannemers van Wegenwerken) vertegenwoordigt in het bestuursorgaan van COPRO, gaven de twee bestuurders – de voormalige en de nieuwe – hun vergelijkbare kijk op de verwachtingen van de actoren in het veld.
Vertrouwen: de enige echte basis
Tijdens het gesprek komt één woord voortdurend terug: vertrouwen. Het vertrouwen van de studiebureaus wanneer ze een gerecycleerd materiaal voorschrijven. Het vertrouwen van de aannemers die het verwerken. Het vertrouwen van de overheden bij het opstellen van hun bestekken.
Voor David Lamy is dit aspect meer dan ooit cruciaal.
De rol van de bestuurders van COPRO bestaat erin contacten te leggen met de overheid, de federaties en de actoren in het veld, om zo instrumenten te creëren die het vertrouwen in de hele keten versterken.
Dit vertrouwen is gebaseerd op de geloofwaardigheid die COPRO geniet dankzij zijn onafhankelijkheid en de expertise die het al meer dan veertig jaar heeft opgebouwd. Het reikt bijgevolg verder dan alleen certificering en komt ook tot uiting in het vermogen om bedrijven, overheden en technische instanties rond de tafel te brengen om de werkwijzen in de verschillende Gewesten van ons land op elkaar af te stemmen.
COPRO voert geregeld constructief overleg met de overheidsinstanties van de verschillende Gewesten, ongeacht hun vertegenwoordiging in de bestuursorganen van de vzw. Want hoewel de regelgeving in Wallonië, Brussel en Vlaanderen nog steeds verschilt, circuleren de materialen al ver buiten de regionale grenzen. Het Waalse Gewest is overigens nooit afwezig in het debat, aangezien het in alle technische werkgroepen zetelt.
In bredere zin moeten we streven naar meer harmonisatie op Europees niveau, zodat de valorisatie van producten de landsgrenzen kan overschrijden. Op dit vlak valt nog enorm veel vooruitgang te boeken. COPRO kan voortbouwen op zijn ervaring met het Belgische model om een belangrijke rol te spelen in het Europese debat,
voegt David Lamy toe
Kwaliteit alleen volstaat niet meer
De opmars van de circulaire economie luidt een nieuwe fase in voor de bouwsector. Na de recyclage van natuurlijke materialen moet voortaan ook de recyclage van ... gerecycleerde materialen volgen. Deze evolutie roept een essentiële vraag op: hoe kun je aantonen dat deze materialen hun prestaties gedurende verschillende levenscycli behouden?
Voor Fabrice Henry is dit precies waar certificering volledig tot haar recht komt.
We zullen producten moeten recycleren die al gerecycleerd zijn. COPRO zal de prestaties ervan kunnen aantonen en een kwaliteitsproces kunnen garanderen om zo het nodige vertrouwen te wekken bij opdrachtgevers, studiebureaus en aannemers.
Materialen zullen niet langer uitsluitend beoordeeld worden op het moment van productie. Ze zullen moeten aantonen dat ze meerdere levens kunnen leiden.
Het voorbeeld van de organisatie Walterre, waaraan COPRO heeft meegewerkt, staat symbool voor deze ontwikkeling. Door de traceerbaarheid van uitgegraven grond te structureren, heeft Walterre bijgedragen aan de transformatie van een markt die lange tijd gekenmerkt werd door uiteenlopende praktijken. "Vandaag beschikken de betrokken partijen over een echt vertrouwenskader dat zowel degenen die de grond uitgraven als degenen die deze aan het einde van de keten ontvangen geruststelt”, vat David Lamy samen.
Deze benadering zou geleidelijk moeten worden uitgebreid naar andere sectoren, met name naar het hergebruik van bouwmaterialen. In de toekomst zal het niet langer alleen gaan om het controleren van een nieuw product, maar ook om het beoordelen van een materiaal dat al een eerste levenscyclus achter de rug heeft.
Certificering speelt hierbij een doorslaggevende rol door de geleverde prestaties objectief vast te stellen en ervoor te zorgen dat gerecycleerde of hergebruikte materialen veilig in de bestekken kunnen worden opgenomen.
Begeleiding in plaats van verplichting
De CO₂-Prestatieladder is een andere exponent van deze transitie. Hoewel Waalse bedrijven hier steeds meer gebruik van maken, wijst David Lamy erop dat dergelijke ontwikkelingen alleen kunnen slagen als de hele sector aan hetzelfde tempo progressie maakt.
Alle actoren in de keten moeten zich deze nieuwe instrumenten eigen maken. Het gaat om belangrijke ontwikkelingen, zowel op economisch als op operationeel vlak, die behoorlijk wat tijd nodig hebben om ingeburgerd te raken.
Met andere woorden: de broodnodige transitie berust niet alleen op nieuwe wettelijke verplichtingen. Er zijn ook instrumenten, richtlijnen en organisaties nodig die bedrijven bij deze transformatie kunnen begeleiden.
Door digitale tools aan te bieden, die zijn ontworpen om het werk van de verschillende actoren in de bouwsector te faciliteren, vervult COPRO ten volle zijn rol als pionier in het streven naar beter toegankelijke kwaliteit. Dit geldt bij uitstek voor het platform waarop de technische fiches van alle door COPRO gecertificeerde producten zijn gebundeld.
Een nieuwe definitie van kwaliteit
Kwaliteit beperkt zich niet langer tot de intrinsieke eigenschappen van een materiaal. Het omvat voortaan ook de traceerbaarheid ervan, de milieu-impact, de mogelijkheid tot hergebruik, de bijbehorende gegevens en het vertrouwen dat de volledige waardeketen erin kan stellen.
In deze context verandert ook de rol van COPRO. De organisatie, die van oudsher meer gericht was op infrastructuur- dan op de bouwsector, houdt zich nu bezig met vraagstukken die de hele sector aanbelangen: circulaire economie, digitalisering, hergebruik, harmonisatie van regelgeving en ecologische performantie.
Fabrice Henry concludeert:
De huidige bestekken zijn veeleer gebaseerd op inspanningsverbintenissen, maar we evolueren steeds meer naar resultaatsverbintenissen. COPRO bevindt zich in een ideale positie om bedrijven te begeleiden bij deze belangrijke transitie, die het kwaliteitsconcept voor producten, processen en systemen herdefinieert.
